Beyaz et sektöründe 'fahiş fiyat' operasyonu

Beyaz et sektöründe “piyasa işleyişini bozduğu ve haksız fiyat artışlarına yol açtığı” iddia edilen kişi ve şirketlere yönelik operasyonda 13 şirkete denetim kayyımı atandı, 32 kişi gözaltına alındı.

Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yaptığı açıklamaya göre, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen soruşturma kapsamında 8 ilde eş zamanlı “adli operasyon” düzenlendi. 

Gürlek, “vatandaşların temel gıda ürünlerine adil, güvenli ve makul koşullarda ulaşabilmesi ile tüketici haklarının korunması” konusunda hassas olduklarını belirterek, bu konuda Adalet, İçişleri, Ticaret ile Hazine ve Maliye Bakanlıklarının eşgüdüm içinde hareket ettiğini ifade etti. Gürlek, şunları kaydetti:

“Beyaz et sektöründe piyasa işleyişini bozarak haksız fiyat artışlarına ve tüketici mağduriyetine yol açtığı değerlendirilen eylemlere yönelik, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde 8 ilde eş zamanlı adli operasyon gerçekleştirilmiştir.

Milletimizin temel gıda tedarik zincirinin kesintiye uğramaması ve ticari faaliyetlerin hukuka uygun, şeffaf ve denetlenebilir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla soruşturma kapsamındaki 13 şirkete denetim kayyımı atanmıştır.

Yürütülen soruşturma kapsamında; serbest rekabet ortamını ihlal ederek fiyatları tüketici aleyhine yönlendirdiği değerlendirilen 32 şüpheli hakkında gözaltı, arama ve el koyma işlemleri uygulanmıştır.”

13 şirkete denetim kayyımı atandı

Soruşturma kapsamında dikkat çeken uygulama şirketlerin yönetimine kayyım atanması oldu. 

Gürlek, “temel gıda tedarik zincirinin kesintiye uğramaması ve ticari faaliyetlerin hukuka uygun şekilde sürdürülmesi amacıyla” soruşturma kapsamındaki 13 şirkete denetim kayyımı atandığını duyurdu.

"Denetim kayyımı" atanan şirketler şöyle:

-Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş.

-Orvital Organik Gıda Ürün ve Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.  

-AS Ofis Damızlık Yumurta Yem Gıda San. ve Tic. A.Ş.

-Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş

-Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş

-Bupiliç Entegre Gıda Sanayi Ticaret A.Ş

-Ak Piliç Ticaret Ltd. Şti.

-Er Piliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret A.Ş

-Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.

-Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşletmeleri San. Tic. A.Ş

-Abalıoğlu Lezita Gıda Sanayi A.Ş

-Ay-Pi Tavukçuluk Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.

-Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. 

“Denetim kayyımlığı” nedir?

Hukukçuların değerlendirmesine göre bir şirkete kayyım atanmasının dayanağını TCK’nın 133. Maddesi oluşturuyor.  “Şirket yönetimi için kayyım tayini” başlıklı 133/1. Maddesinde şu hüküm yer alıyor:

“Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir.”

Bu kapsamda “denetim kayyımlığı” ve “yönetim kayyımlığı” olmak üzere iki farklı uygulama sözkonusu.

Yönetim kayyımlığında şirketin yönetimi tümüyle kayyımın kontrolüne bırakılıyor.

Denetim kayyımlığında şirketin mevcut yönetim organı görevine devam ediyor.  Şirket tarafından alınan belirli kararlar ve yapılan önemli işlemler kayyımın denetimine veya onayına bağlanıyor.

Bu çerçevede denetim kayyımı, şirketin yönetimini tamamen ele alan bir makam değil, şirket faaliyetlerinin hukuka uygun yürütülmesini sağlamak ve mahkemenin belirlediği sınırlar içerisinde gözetim yapmak görevini üstleniyor.

Operasyonda ‘mülkiyet hakkı’ uyarısı
 

Beyaz et sektöründe faaliyet gösteren bazı şirketlere yönelik haksız rekabet iddiası ve denetim kayyımı atandığı operasyonda siyasilerden “mülkiyet hakkı” uyarısı geldi.  Bu konuda yapılan değerlendirmelerden bazıları şöyle:

-Müsavat Dervişoğlu (İYİ Parti Genel Başkanı): “Vatandaş uygun fiyata beyaz et alabilsin diye atılması gereken adımlar vardı. Hepsini sıraladık. Kulak asmadınız. Yanlışlarınızla hem koca bir sektörü hem de vatandaşı mağdur ettiniz.

Şimdi bu uygulamalarınızla üretici zarar edecek, vatandaş beyaz eti daha pahalıya alacak.

Ve bugün, Mülkiyet Hakkını çiğneyen tavrınızla, çok daha büyük bir krize kapı aralıyorsunuz.

Haklıyı haksızı ayırmaya itirazımız yok. Ancak; Türk Devlet geleneğinde mülkiyet hakkına saygı esastır. Siz kovboy değilsiniz, burası da Teksas değil.”

-Ahmet Davutoğlu (Gelecek Partisi Genel Başkanı): “Devletin görevi servet dağıtmak değil, adaleti sağlamaktır!

İthalat üzerinden kurulan rant düzenine yıllardır göz yumanların, bugün özel şirketlere kayyım atayarak ‘kamu yararı’ söylemine sığınması inandırıcı değildir.

Gıda güvenliğini bahane ederek yeni servet transferlerinin önü açılmamalıdır. Gerçek mücadele istiyorsanız; denetleyin, cezalandırın, kartelleri dağıtın, rekabeti koruyun! Ama mülkiyet hakkını hedef alan, hukuki öngörülebilirliği yok eden kayyım politikalarıyla ekonomiyi daha da kırılgan hâle getirmeyin.

Hukukun olmadığı yerde yatırım olmaz. Mülk güvencesinin olmadığı yerde refah olmaz.”

-Şamil Tayyar (AK Parti, eski milletvekili): “Fahiş fiyatla mücadeleyi sonuna kadar destekliyorum. Ticaret Bakanlığının denetimlerini, adli operasyonları anlamlı buluyorum.

Hangi firma haksız fiyat artışıyla milletin kanını emiyorsa mutlaka hesabını vermelidir. Ancak, suça ilişkin dosya hakkında yargı kararı kesinleşmeden firmalara ‘kayyım’ atanmasını doğru bulmuyorum.

Mülkiyet hakkı ve hukuk güvenliği, demokratik rejimin taşıyıcı sütunlarıdır, yıkarsanız rejim sarsılır. Güven sorunu doğar. Böyle bir ortam mücadele ruhuna zarar verir, aksine fiyatları daha da arttırabilir. Yabancı yatırımcıları ürkütebilir. O nedenle kaş yaparken göz çıkarmamak gerekir.”